تولیدکنندگان صنعت غذا با مشکلاتی مانند تخصیص ارز، ثبت سفارش، نوسان قیمتها و اختلال در واردات غریبه نیستند. اما تحولات اخیر و اختلال در مسیرهای اصلی حملونقل، یک واقعیت را روشنتر از همیشه نشان داد: اتکا به مواد اولیه وارداتی دیگر نمیتواند پایه اصلی این صنعت باشد.
در چنین شرایطی، بومیسازی مواد اولیه دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ پایداری تولید است. توسعه ظرفیتهای داخلی میتواند وابستگی به واردات را کاهش دهد و بخشی از مشکل «پیشبینیناپذیری» در صنعت غذا را برطرف کند.
بومیسازی؛ راهکاری برای کاهش «پیشبینیناپذیری»
تولیدکنندگانی که به واردات مواد اولیه وابستهاند، با مشکلاتی مانند تخصیص دیرهنگام ارز، ثبت سفارشهای نامطمئن، نوسانات شدید قیمت و اختلال در حملونقل روبهرو هستند.
حتی اگر مواد اولیه با وجود همه این دشواریها وارد کشور شود، چالشها پایان نمییابند. اختلال در حملونقل بینالمللی، افزایش هزینههای لجستیک، محدودیت مسیرها و فشار بر زیرساختها، زمان و هزینه تامین را به شکل قابلتوجهی افزایش داده است. مجموعه این عوامل، فضای پیشبینیناپذیری را برای فعالان این صنعت تشدید میکند. به همین دلیل، بخشی از صنعت غذا توسعه ظرفیتهای داخلی و بومیسازی مواد اولیه را بهعنوان راهی برای کاهش وابستگی و افزایش ثبات تولید در اولویت قرار داده است.
بومیسازی مواد اولیه، به معنای حذف کامل واردات نیست
بومیسازی به معنای حذف کامل واردات نیست؛ زیرا برخی مواد تخصصی همچنان باید از خارج تامین شوند. اما در بسیاری از حوزهها، از مواد بستهبندی و افزودنیها گرفته تا برخی ترکیبات مورد استفاده در فرمولاسیون محصولات، امکان جایگزینی با نمونههای داخلی وجود دارد. توسعه تولید داخلی، علاوه بر کاهش وابستگی ارزی و ریسک تامین، به ایجاد ارزش افزوده، اشتغال و تقویت شرکتهای دانشبنیان و زنجیره تولید کشور نیز کمک میکند.
در سالهای اخیر، نمونههای موفقی از این روند مشاهده شده است. برخی تولیدکنندگان داخلی توانستهاند در حوزه مواد اولیه، بستهبندی و ترکیبات تخصصی، محصولاتی با کیفیت قابل قبول ارائه کنند و بخشی از نیاز صنعت را پاسخ دهند.
نستله ایران؛ الگویی پیشگام در بومیسازی پایدار
در میان شرکتهای فعال در صنعت غذای ایران، نستله ایران را میتوان یکی از نمونههای شاخص و پیشگام در حرکت به سمت بومیسازی مواد اولیه دانست؛ شرکتی که سالها پیش از آنکه بحرانهای اخیر بومیسازی را به یک ضرورت تبدیل کنند، این رویکرد را بهعنوان یک استراتژی بلندمدت در دستور کار خود قرار داده بود. تجربه این شرکت نشان میدهد که حتی در دوران تحریم و فشارهای اقتصادی، اتکا به ظرفیتهای داخلی نهتنها امکانپذیر است، بلکه میتواند به مزیت رقابتی پایدار تبدیل شود.
پروژه شاخص «RISE» یکی از نقاط عطف نستله ایران در این مسیر است. این شرکت در چارچوب این برنامه، شیر تازه مورد نیاز کارخانه خود را بهطور کامل از دامداریهای بزرگ داخل کشور تامین میکند. اما نکته مهمتر، شیوه این تامین است: نستله ایران با همکاری مستقیم با دامداران، آموزشهای تخصصی به آنها ارائه میدهد و کل زنجیره تامین، از خوراک دام تا شرایط نگهداری شیرخام، را پایش میکند. نتیجه این تلاش چندساله، رساندن کیفیت شیرخام تولید داخل به استانداردهای روز اروپا و کاهش چشمگیر آلایندهها بوده است؛ دستاوردی که ارزش آن فقط برای نستله نیست، بلکه برای کل صنعت لبنیات کشور قابل بهرهبرداری است.
از تامین مواد اولیه تا توانمندسازی تولیدکننده داخلی
تجربه نستله ایران نشان میدهد که بومیسازی واقعی، فقط به خرید مواد اولیه داخلی محدود نمیشود، بلکه به توانمندسازی تولیدکنندگان محلی نیاز دارد. این شرکت با آموزش دامداران و کشاورزان، انتقال دانش فنی و توسعه همکاری با تامینکنندگان داخلی، تلاش کرده وابستگی به واردات را کاهش دهد.
نستله ایران حتی در دورههای تحریم و نوسانات ارزی نیز سرمایهگذاری در تامین داخلی را ادامه داد؛ رویکردی که به حفظ اشتغال، ایجاد فرصتهای شغلی و توسعه زنجیره تأمین داخلی کمک کرده است.
این الگو میتواند برای سایر بازیگران صنعت غذا الهامبخش باشد؛ الگویی که در آن تولیدکننده نهتنها مصرفکننده مواد اولیه داخلی است، بلکه با سرمایهگذاری در ارتقای کیفیت، انتقال دانش فنی و حمایت از زنجیره تامین کشاورزی و دامی، عملا به توسعه ظرفیتهای ملی کمک میکند.
به بیان دیگر، شرکتهایی مانند نستله ایران نشان میدهند که بومیسازی نه یک واکنش اضطراری به بحران، بلکه یک سرمایهگذاری استراتژیک با بازدهی پایدار است.
در نهایت، آینده صنعت غذا در ایران بیش از هر چیز به توسعه توان داخلی وابسته است. بومیسازی مواد اولیه، مسیری است که از دل محدودیتها شکل گرفته و میتواند به یکی از مهمترین فرصتهای اقتصاد ایران تبدیل شود.
نظر شما